Pierwsza kronika Polski, napisana po łacinie przez anonimowego mnicha na dworze Bolesława Krzywoustego. Przedstawia dzieje Polski od czasów legendarnych po czasy współczesne kronikarza.
Najważniejsze fragmenty to: legenda o Piaście i Popielu, opis czynów Bolesława Chrobrego (złote wrota Kijowa, szczerbiec), charakterystyka Bolesława Śmiałego i sprawa św. Stanisława. Kronika łączy elementy historyczne z legendarnymi, gloryfikuje dynastię piastowską.
Kluczowe pojęcia
• Kronika – utwór historiograficzny
• Genealogia – rodowód
• Dynastia – ród panujący
• Legitimizacja władzy – uzasadnienie prawa do rządzenia
• Topos skromności – podkreślanie własnej nieudolności
Najczęstsze pytania maturalne
Pytanie: Jaką funkcję pełniła kronika Galla w średniowiecznej Polsce?
Kronika Galla była narzędziem propagandy dynastycznej i państwowej. Legitymizowała władzę Piastów, pokazując ich pochodzenie od legendarnego Piasta wybranego przez lud. Budowała prestiż młodego państwa, opisując heroiczne czyny władców. Przedstawiając Polskę jako przedmurze chrześcijaństwa, uzasadniała jej miejsce w Europie. Kronika kształtowała świadomość historyczną elit, dostarczała wzorców władcy i rycerza. Łącząc historię z legendą, tworzyła mitologię narodową. Napisana piękną łaciną, świadczyła o wysokim poziomie kultury dworskiej. Była też pierwszą próbą całościowego ujęcia dziejów Polski, fundamentem dla późniejszej historiografii.
