„Makbet” to tragedia władzy i zbrodni. Tytułowy bohater, szkocki dowódca, pod wpływem przepowiedni wiedźm i namowy żony morduje króla Dunkana. Zdobywa tron, ale wpada w spiralę kolejnych morderstw. Dręczony wyrzutami sumienia i strachem, staje się tyranem. Ginie pokonany przez Makdufa.
„Romeo i Julia” to tragedia miłości zniszczonej przez nienawiść rodową. Młodzi kochankowie z zwaśnionych rodów Montekich i Kapuletów biorą potajemny ślub. Seria nieporozumień prowadzi do tragedii – Romeo, myśląc że Julia nie żyje, wypija truciznę. Julia budzi się, widzi martwego ukochanego i przebija się sztyletem. Ich śmierć godzi zwaśnione rody.
Kluczowe pojęcia
• Tragedia elżbietańska – dramat epoki Szekspira
• Hamartia – tragiczny błąd bohatera
• Nemezis – nieuchronna kara
• Blank verse – wiersz biały, typowy dla Szekspira
• Monolog wewnętrzny – wypowiedź ujawniająca myśli bohatera
• Ironia tragiczna – widz wie więcej niż bohater
Najczęstsze pytania maturalne
Pytanie: Jak Szekspir ukazuje mechanizm zła w „Makbecie”?
Szekspir pokazuje, jak zło się rozwija i pochłania człowieka. Makbet początkowo jest szlachetnym wojownikiem, ale ambicja i podszept żony budzą w nim pożądanie władzy. Pierwsza zbrodnia (zabójstwo Dunkana) jest najtrudniejsza – Makbet waha się, dręczą go wizje. Ale przekroczywszy granicę, wpada w logikę zbrodni – musi mordować, by utrzymać władzę. Każde zabójstwo rodzi kolejne: Banko (świadek przepowiedni), rodzina Makdufa (zemsta).
Zło dehumanizuje – Makbet traci zdolność odczuwania („już się przyzwyczaiłem do grozy”), życie staje się „opowieścią idioty”. Lady Makbet, początkowo silna, popada w obłęd. Szekspir pokazuje też metafizyczny wymiar zła – natura buntuje się (burze, znaki), sen ucieka („Makbet morduje sen”). Tragedia uczy, że zło niszczy nie tylko ofiary, ale przede wszystkim sprawcę – Makbet zyskuje władzę, ale traci człowieczeństwo.
